Waligimsim din be labi yuli “Goondaa Suurili" ni.

Bachi ka n maliniŋ ni di ŋmebu
(Bachi ka n maliniŋ ni di ŋmebu)
Tags: Nuchebaŋ web malniŋ Nucheeni baŋ zuɣu mali niŋ Nin'nyabu mali niŋ
Aaya nima:<ref>[https://quranenc.com/en/browse/dagbani_ghatubo Translation of the Meanings of the Noble Qur'an - Dagbani translation], by Muhammad Baba Gutubu.</ref>
 
*1. Alif-Laam-Miim-Suaad (A.L.M.S.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla MuɣujizahMuɣijizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni].
*2. (Yaa nyini Annabi)! Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shɛli bɛ ni siɣisi n­-zaŋ kana a sani, dinzuɣudin zuɣu di chε ka muɣisigu be a suhu ni ni dina, domindo mini a zaŋ li n-varsivarisi ninsalinima, ka nyɛ teebu n-ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli.
*3. DoliDɔli ya bɛ ni siɣisi shɛli n-tinti n ya na yi Duuma (Naawuni) sani, ka di dolidɔli ya duuma shεba kapaka pa ni Ŋuna, biɛla ka yi teeri Naawuni yɛla.
*4. Yaha! Di kuli zooiyazooya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛlinim’ hallakahalaka, ka Ti daazaaba shee bɛ zuɣu na yuŋ, bee ka bɛ na be wuntaŋgom ni.
*5. Bɛ daa ka bɛ ni kuhiri bɔri shɛli saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ni daa kabaka ba na naɣila bɛ yεrimi: “Achiika! Ti nyɛla zualindiriba.”
*6. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti bɔhi ninvuɣu shεba bɛ ni tim tuumba na bɛ sani. Yaha! Achiika! Ti ni bɔhi tuumba.
*7. Dinzuɣu! Achiika! Ti ni ti ba lahibali (n-zaŋ chaŋ bε ni daa tum shεli kam bε Dunia ʒii puuni) ni baŋsim. Yaha! Ti daa pala ban sɔɣi (ka chɛ ba).
*8. Dindali maa (ninsalinim’ tuuntumsa) zahimbu yɛn ti nyɛla yεlimaŋli, dinzuɣudin zuɣu ŋun binzahindigu ti niŋ timsim, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban nya tarlitarili.
*9. Yaha! Ninvuɣu so ŋun binzahindigu ti leei zaɣivuɣu (ka tuunvɛla kadini), tɔ! Bana n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, domindo mini bɛ ni daa di Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ zualinsi la zuɣu.
*10. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tin ya la yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Ka Ti zali ya din yɛn gbibi yi biɛhigu di puuni. Amaa! Biɛla ka yi paɣira (Mani Naawuni).
*11. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ya mi, din nyaaŋa ka Ti tin ya ŋmahimgbananahimgbana, ka yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuudasujuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ (Malaaikanim’ maa) niŋ suzuudasujuuda, naɣila shintaŋ n-nyɛŋun daa ka ban niŋ suzuudasujuuda maa ni.
*12. Ka O (Naawuni) yεli: “Bimbo“Bin bo n-leeilee mɔŋ a ni a niŋ suzuudasujuuda saha shεli N-ni daa puhi a di niŋbu? Ka o (shintaŋ) yεli: “Mani n-gari o, domindo Amini a nam ma mi ni buɣum, ka nam o ni taŋkpaɣu.
*13. Ka O (Naawuni) yεli: “Ka Sheemi di (Alizanda) puuni. Di bi tu kamaata ni a tibgitibigi a maŋ’ di puuni, dinzuɣudin zuɣu yima, achiika! A be ban filiŋ puuni.
*14. Ka o (shintaŋ)yεli: “[Yaa N Duuma Naawuni]! Ka naɣisim ti ma hali ni dabsi’dabisi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (bɛ gbala ni).
*15. Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! A be bɛ ni yɛn naɣisi n-ti shεba ni.”
*16. Ka o (shintaŋ) yεli: “Domin“Domini Aa ni birgibirigi ma maa zuɣu, achiika! N-ni ʒini taɣi ba (Adam bihi) ka chε A sochibgaso'chibiga.”
*17. Din nyaaŋa, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn kabaka ba na bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa, ni bɛ nuzaanu'zaa mini bɛ nudirigunu'dirigu polo, A mi ku nya bɛ pam ka bɛ nyɛ ban paɣira.
*18. Ka O (Naawuni) yεli: “Yim di (Alizanda) puuni, ka nyɛla bɛ ni galim so, ni bɛ ni kari so, ŋun mitidolimi abɛti dɔli a bɛ (ninsalinim’) puuni, tɔ! Achiika! N nyɛla Ŋun yɛn pali ʒahannamajahannama buɣum ni yi (ninsalinim’) puuni namgbaniyini.
*19. Yaha! (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Adam! A mini a paɣa (Hawa) ʒinimi ya Alizanda (puuni), ka dimdi mi ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra, amaa! Di miri ya tia ŋɔ maa, ka pahi zualindiriba ni.
*20. Ka shintaŋ zaŋ yɛltɔɣabɛriyɛltɔɣ'biɛri niŋ bɛ niriba ayi maa sunsuuni, domindomini o zaŋ bɛ ni zaŋ shɛli n-taɣi bɛ zaɣim wuhi ba (ka yεli ba): “Pa shεli zuɣu ka yi Duuma (Naawuni) mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu mpahilam-pahila (O je mi) ni yi leeilee Malaaikanim’ ayi, bee ka yi leei ninvuɣu shɛba ban yɛn kpalim (ka bɛ kpira).”
*21. Ka o (shintaŋ) po ba Naawuni (ka yεli): “Achiika! Mani nyɛla ŋunbebanŋun be ban saɣisiri yi niriba ayi maa puuni.”
*22. Ka o (shintaŋ) kpεhi ba yɔɣu ni yɔhim. Saha shεli bɛ niriba ayi maa ni lam tia maa, ka bɛ zaɣim yiba na polo ni, ka bɛ naan zaŋdi Alizanda puuni vari n-lirtiliriti bɛ zaɣim, ka bɛ Duuma bolibɔli ba (ka yεli): “Di ni bɔŋɔ, m-bi mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu, ka yεli ya ni shintaŋ nyɛla dima n-tinti ya polo ni?”
*23. KabɛKa bɛ niriba ayi maa (Annabi Adam mini o paɣa) yεli: “Yaa ti Duuma! Ti di ti maŋ zualinsi, A mi yi bi chε m-paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, tɔ! Achiika! Ti ni pahi ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni.”
*24. Ka O (Naawuni) yεli: “Sheemi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yi (zuliyanim’) ni ti leeilee dimbidimba ni taba. Yaha! Tiŋgbani ni n-yɛn nyɛ yi bɛhigu shee, ni nyɛɣisim wumbu shee hali ni saha shɛli.”
*25. Ka O (Naawuni) yεli: “Di (tiŋgbani maa) puuni ka yi yɛn be. Yaha! Di puuni ka yi yɛn ti kpi. ka bɛ lahi yɛn ti yihi ya di puuni (Zaadali).
*26. Yaa yinim’ Adam bihi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi ya la sitira na, domindomini di ti liriti yi zaɣim, ka lahi nyɛ nachinsi tinti n-ya. Amaa! Wuntia sitira nnyɛn nyɛ din gari. Dini maa be Naawun daliri nim puuni (n­zaŋ ti ninsalinima), di yi pa shɛli, bɛ ni teei Naawuni yɛla.
*27. Yaa yinim’ Adam bihi! Di chεnchε n-ya ka shintaŋ birgibirigi ya, kamani o ni daa yihi yi ba ni yi ma (Annabi Adam mini Hawa) Alizanda puuni shεm, o daa dargidarigi mi yihi bɛ sitira ka chε ba, domindomini o zaŋ bɛ zaɣim wuhi ba. Achiika! O (shintaŋ) mini o balli nyari ya luɣushεli polo yi ni bi nyari ba. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla shintana ka bɛ nyɛ sɔŋdiba n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban bi ti Ti (Tinim’ Naawuni) yεlimaŋli.
*28. Yaha! Bɛ (Makka chɛfurinim’ maa) yi tum kavituma, ka bɛ yεli: “Achiika! Tinim’ paaila ti banim’ (ka bɛ niŋdi lala), ka Naawuni lahi puhi ti di niŋbu.” Yεlima: “Achiika! Naawuni bi puhiri (niriba) ni kavituma. Di ni bɔŋɔ, yiyεrila yi ni ka shɛli baŋsim n-zaŋ jɛndi Naawuni? ”
*29. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N Duuma (Naawuni) puhila aadalsi niŋbu. Dinzuɣu, zanimi ya n-tuhi Naawuni yi jiŋli kam puuni. Yaha! Suhimi ya O, ka nyɛla ban niŋdi Okasi ni jɛma, kamani O ni daa pili yi nambu shεm, tɔ! Lala ka yi yɛn ti labi na (Zaadali).